PManager.pl

Celem procesu Inicjowania projektu (IP) jest wypracowanie dokumentu inicjującego projekt (Project Initiation Document). Jest to rodzaj kontraktu pomiędzy komitetem sterującym a kierownikiem projektu, definiujący między innymi cel realizacji projektu, kluczowe produkty które będą wytworzone przez projekt, sposób, czas i koszt ich dostarczenia. Zawarta jest tam również informacja o zakresie projektu, jego ograniczeniach, sposobie zapewnienia jakości, zidentyfikowanych ryzykach oraz przepływie informacji w projekcie.

Techniki planowanie jakości (IP1) 

Kluczowym czynnikiem sukcesu w każdym projekcie jest zapewnienie zgodności pomiędzy wynikiem projektu a wymaganiami klienta odnośnie jakości i kryteriami akceptacji. Jest to możliwe tylko jeśli te wymagania są określone i uzgodnione na początku projektu, razem ze standardami które będą używane w celu zapewnienia jakości oraz narzędziami oceny zgodności końcowego produktu z tymi wymaganiami.

Planowanie jakości musi brać pod uwagę zależność kosztów i zysków. Podstawową korzyścią  spełnienia wymagań jakości jest mniejszy wkład pracy potrzebny do poprawiania błędów, co oznacza wyższą produktywność, mniejsze koszty i wzrost satysfakcji udziałowców projektu. Podstawowym kosztem są natomiast wydatki związane z zarządzaniem jakością w projekcie.

Benchmarking polega na porównywaniu obecnych i planowanych praktyk projektowych, do praktyk stosowanych w innych projektach, aby zidentyfikować pomysły ulepszeń i aby dostarczyć podstawę do pomiaru wydajności. Projekty te mogą być prowadzone w macierzystej organizacji lub na zewnątrz firmy.

Projektowanie eksperymentu (DOE) jest metodą statystyczną, która pomaga zidentyfikować które czynniki mogą wpływać na specyficzne zmienne produktu lub procesu w trakcie jego rozwoju lub produkcji. Gra on również rolę w optymalizacji produktów i procesów. Systematyczne wykonywanie eksperymentów jest ważnym aspektem badania czynników, które mają wpływ na jakość produktów. Po zidentyfikowaniu tych czynników można wprowadzić poprawki w procesach lub ich sformułowaniach, co ma natychmiastowy wpływ na udoskonalenie zdolności produkcyjnych w odniesieniu do produktu, niezawodności, jakości i wydajności. Dobrze zaprojektowane eksperymenty mogą zapewnić znacznie więcej informacji w krótszym czasie i przy niższym nakładzie kosztów niż eksperymenty przypadkowe lub niezaplanowane. Za pomocą tego narzędzia możliwe jest ustalenie optymalnych warunków dla produktu lub procesu, zidentyfikowanie czynników które wpływają na rezultat i określenie relacji zachodzących pomiędzy tymi czynnikami. Projektowanie eksperymentu może pomóc w określeniu konkretnych kombinacji tych czynników, tak aby uzyskać najlepszy wynik przy najmniejszych kosztach.

Koszty jakości są całkowitym nakładem poniesionym w projekcie w celu zapobieżenia niezgodności z wymaganiami,  w celu oceny zgodności produktu lub usługi z wymaganiami, oraz na poprawki spowodowane niezgodnością z wymaganiami. Koszty niezgodności są często dzielone na wewnętrzne i zewnętrzne. Koszy niezgodności są także nazywane kosztami niskiej jakości. Braki wewnętrzne to te ujawnione przed dostarczeniem produktu do klienta, braki zewnętrzne ujawnione są po dostarczeniu produktu do klienta. Na koszty jakości składają się zarówno koszty wykrycia i usunięcia usterki, jak i szeroko pojęte koszty zarządzania jakością, mające na celu zapobieganie powstawaniu wad.

Doprecyzowanie  uzasadnienia biznesowego i ryzyka (IP3)

W tym podprocesie można wykonać analizę opłacalności projektu, wykorzystując do analizy finansowej dane, powstałe w wyniku podprocesu planowania projektu (IP2). Uzasadnienie biznesowe powinno podlegać zasadzie ekonomicznego działania, czyli rób to, co jest najbardziej ekonomiczne, rób to tak długo, jak długo jest to opłacalne.

Czasowa wartość pieniądza

Pojęcie czasowej wartości pieniądza wiąże się z oprocentowaniem lokat bankowych. Każda inwestycja ma jakąś alternatywę. W wypadku nie podjęcia rozważanej inwestycji, pieniądze zostaną na przykład ulokowane w banku lub zostaną zakupione za nie obligacje. Dochodowość tej alternatywnej inwestycji stanowi najważniejszy punkt odniesienia w ocenie efektywności inwestycji rozważanej. Rentowność inwestycji alternatywnej wyznacza minimalny poziom rentowności dla inwestycji rozważanej i przyjmowana jest najczęściej jako stopa dyskontowa (oprocentowanie które jest dla inwestora aktualnie dostępne).

• FV – wartość przyszła  (future value)
• i – oprocentowanie przypadające na okres kapitalizacji
• n – liczba okresów kapitalizacji
• PV – wartość obecna (present value)

• PV – wartość obecna (present value)
• i – oprocentowanie przypadające na okres kapitalizacji
• n – liczba okresów kapitalizacji
• FV – wartość przyszła (future value)

Wartość obecna przyszłej kwoty, to taka kwota, która wpłacona na konto dziś, przy ustalonym oprocentowaniu, po upływie czasu dzielącego nas od chwili otrzymania rozpatrywanej przyszłej kwoty, pozwoliłaby osiągnąć jej równowartość. Wartość pieniądza w czasie ma decydujące znaczenie dla podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Metoda NPV

Metoda obecnej wartości netto (NPV) opiera się na obliczeniu wartości bieżącej wszystkich korzyści spodziewanych w wyniku podjęcia inwestycji. Wartości bieżące wszystkich korzyści należy zsumować, a następnie odjąć wartość nakładów, które trzeba w  chwili obecnej ponieść, by w przyszłości osiągnąć przewidywane korzyści. Pozwala to określić korzyść netto (czyli po odjęciu nakładów).

NPV = ∑ⁿ_j=1 PV_j – NI, gdzie:

• NPV – obecna wartość netto
• PV – wartość obecna (present value),
• PV = FV / (1 + i)ⁿ, gdzie FV – wartość przyszła (future value), i – stopa dyskontowa, n – liczba okresów kapitalizacji
• NI – nakłady inwestycyjne

Jeśli korzyść ta jest dodatnia (NPV>0), to inwestycja jest opłacalna. Jeśli tak obliczona korzyść netto jest ujemna (NPV<0), to inwestycję należy uznać za nieopłacalną. W wypadku NPV=0 inwestycja nie przynosi strat ani przeliczalnych korzyści. O podjęciu inwestycji decydować mogą względy poza finansowe.

Metoda NPV jest najlepszą, formalnie najbardziej poprawną i najbardziej uniwersalną metodą oceny efektywności inwestycji. W stosunku do innych metod posiada istotne zalety:

• uwzględnia czasową wartość pieniądza dla alternatywnej (rynkowej) stopy zwrotu
• jest miarą wzrostu wartości firmy w wyniku podjęcia inwestycji (uwzględnia cel prowadzenia działalności gospodarczej)
• pozwala na porównanie i wybór projektów wzajemnie wykluczających się

Metoda NPV posiada również pewne ograniczenia:

• trudność intuicyjnej interpretacji
• dokładność obliczeń zależy od dokładności oszacowania stopy dyskontowej
• trudności w porównywaniu projektów o różnej skali inwestycji i różnym czasie życia

Metoda IRR 

U podstaw metody wewnętrznej stopy zwrotu (IRR) leży metoda NPV. Definicja określa wewnętrzną stopę zwrotu, jako taką stopę dyskontową, przy której wartość NPV analizowanej inwestycji równa jest zeru.

IRR = i, dla którego NPV_i = 0, gdzie i – stopa procentowa

IRR oblicza się metodami przybliżonymi, szacując wartość miejsca zerowego funkcji NPV(i). Najprostszym sposobem wyznaczania przybliżonej wartości IRR jest metoda graficzna, polegająca na sporządzeniu fragmentu wykresu tej funkcji, w postaci linii prostej. Znacznie dokładniej IRR można obliczyć wykorzystując kalkulator finansowy lub arkusz kalkulacyjny (np. Microsoft Excel).

Wartość IRR jest również wskaźnikiem pozwalającym ocenić efektywność inwestycji. Jeśli IRR jest większe od przyjętej stopy dyskontowej, oznacza to że inwestycja jest opłacalna.  Wewnętrzna stopa zwrotu wyrażana jest w procentach.

Wady metody IRR to:

• problem z zastosowaniem metody do wyboru inwestycji bardziej opłacalnej (w sytuacji inwestycji wzajemnie wykluczających się, IRR nie może być podstawą decyzji, gdyż może prowadzić do wyboru inwestycji, która przy określonej stopie dyskontowej nie przynosi najwyższego wzrostu wartości firmy)
• problem występowanie wielokrotnego IRR w przypadku zmiany kierunku przepływu pieniężnego (gdy po wpływie następuje konieczność wydatkowania środków – ujemny przepływ pieniężny). W takiej sytuacji niezbędne jest sporządzenie wykresu zależności NPV od stopy dyskontowej, gdyż funkcja ta nie ma typowego przebiegu. Ustalenie w jakim zakresie dana inwestycja jest opłacalna i która wartość IRR jest miarodajna jest możliwe na podstawie analizy tego wykresu.

Jako zalety tej metody wymienia się:

• podobnie jak NPV uwzględnia czasową wartość pieniądza (kolejność i wielkość strumieni pieniężnych)
• ma charakter stopy zwrotu (jest wyrażona w procentach)
• podaje graniczną wartość kosztu kapitału (np. oprocentowania kredytu), który może być zastosowany do finansowania inwestycji
• może być interpretowana jako graniczna wartość alternatywnej (rynkowej) stopy zwrotu, przy której podjęcie inwestycji oznacza brak dochodu i brak strat.

Metoda PBP 

Metoda ta zaliczana jest do prostych (niedyskontowych) metod oceny efektywności inwestycji i jako taka nie uwzględnia zmiany wartości pieniądza w czasie. Okres zwrotu inwestycji jest to czas, po którym wydatki środków pieniężnych związane z realizacją i eksploatacją projektu zostaną pokryte przez wpływy z tytułu eksploatacji inwestycji.

PBP = gotówkowe nakłady inwestycyjne / roczny strumień pieniężny netto

W przypadku gdy strumienie pieniężne w kolejnych latach nie są jednakowe, do nakładów (ujemna wartość) dodaje się kolejne strumienie pieniężne, aż do całkowitego pokrycia nakładów. Jako PBP przedstawia się wówczas liczbę pełnych lat oraz ułamek strumienia pieniężnego uzyskiwanego w kolejnym roku, niezbędny do pełnego pokrycia nakładów.

Zalety tej metody to:

• największa prostota obliczeń
• metoda najbardziej intuicyjna
• podaje szacunkową długość okresu, w którym inwestycja jest narażona na ryzyko

Wady tej metody są jednak bardzo istotne i uniemożliwiają zastosowanie tej metody do podejmowania decyzji inwestycyjnych:

• nie uwzględnia wartości pieniądza w czasie (kolejność strumieni pieniężnych nie ma wpływu na wynik)
• strumienie pieniężnej występujące po okresie spłaty nie są brane pod uwagę
• nie uwzględnia celu prowadzenia działalności gospodarczej

Metoda PBP służy do wstępnej selekcji projektów inwestycyjnych i odrzucenia inwestycji o zbyt długim okresie spłaty (przekraczającym ekonomiczny czas życia inwestycji).

 PRINCE2 – planowanie zorientowane na produkty. Metodyka i techniki:

• Spis treści
• Kolejny artykuł: Planowanie - już wkrótce 
• Poprzedni artykuł: Formuła realizacyjna projektu